Γράφει ο Φώτης Αλεξόπουλος
Οικονομολόγος Μέλος του ΙΝΚΑ/Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδος
Ο χρόνος είναι η μόνη δύναμη που κανείς δεν μπορεί να ανακόψει. Κυλά αθόρυβα, αδιάκοπα, και συχνά μας φέρνει αντιμέτωπους με τις σκληρότερες αλήθειες της ζωής. Είναι εκείνος που μας στερεί γονείς, αγαπημένα πρόσωπα, νιότη, βεβαιότητες. Γι’ αυτό και συχνά τον αισθανόμαστε ως εχθρό.
Την ίδια στιγμή, όμως, είναι ο ίδιος χρόνος που χαρίζει ζωή, που φέρνει στον κόσμο τα παιδιά μας, που δημιουργεί νέες αρχές και γεννά ελπίδα.
Αυτή η αντίφαση δεν είναι απλώς φιλοσοφική. Είναι βαθιά κοινωνική και ανθρώπινη, ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή.
Ζούμε σε μια περίοδο όπου όλα αλλάζουν με πρωτόγνωρη ταχύτητα. Οι βεβαιότητες καταρρέουν, τα επαγγέλματα μετασχηματίζονται, οι ανθρώπινες σχέσεις δοκιμάζονται από την οικονομική πίεση, την ανασφάλεια, τη μοναξιά, την ψηφιακή αποξένωση.
Η κοινωνία γερνά, οι νέοι καθυστερούν να δημιουργήσουν οικογένεια, η γεννητικότητα μειώνεται, ενώ η δημογραφική κόπωση γίνεται μια σιωπηλή απειλή για το μέλλον.
Και μέσα σε όλο αυτό, ο χρόνος λειτουργεί αμείλικτα. Οι γονείς φεύγουν, οι ρόλοι αντιστρέφονται, οι γενιές αλλάζουν χωρίς να προλαβαίνουμε πολλές φορές να τους αποχαιρετήσουμε όπως θα θέλαμε.
Ταυτόχρονα, νέες ζωές έρχονται στον κόσμο μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο αβεβαιότητα. Παιδιά που γεννιούνται σε κοινωνίες λιγότερο σταθερές, αλλά με περισσότερες δυνατότητες γνώσης και επικοινωνίας από κάθε άλλη εποχή.
Ο άνθρωπος δεν φοβάται μόνο τη φθορά του σώματός του. Φοβάται κυρίως τη συνειδητοποίηση ότι τίποτα δεν είναι μόνιμο. Ότι ακόμα και όσα θεωρούσε δεδομένα όπως εργασία, ασφάλεια, οικογένεια, κοινωνική συνοχή δοκιμάζονται από τον χρόνο και τις συνθήκες.
Ο θάνατος δεν πονά μόνο ως απώλεια, αλλά και ως υπενθύμιση ότι όλα είναι προσωρινά, ακόμα και τα πιο ισχυρά.
Όμως, αν δούμε τον χρόνο βαθύτερα, θα διαπιστώσουμε πως δεν είναι μόνο δύναμη καταστροφής. Είναι και δύναμη δημιουργίας. Καμία κοινωνική αλλαγή δεν θα συνέβαινε χωρίς τη φθορά του παλιού. Καμία νέα αντίληψη δεν θα γεννιόταν χωρίς να προηγηθεί η αμφισβήτηση. Καμία γενιά δεν θα μπορούσε να προχωρήσει αν δεν άφηνε κάτι πίσω της.
Η φθορά, όσο οδυνηρή κι αν είναι, είναι συστατικό της εξέλιξης. Μετά τις κρίσεις γεννιούνται ευκαιρίες. Μετά τις απώλειες, νέα νοήματα.
Μετά την κατάρρευση παλιών μοντέλων, έρχονται νέες μορφές ζωής, εργασίας, κοινωνικής συνύπαρξης. Το ερώτημα δεν είναι αν θα αλλάξουμε αφού αυτό είναι βέβαιο. Το ερώτημα είναι αν θα αλλάξουμε με επίγνωση, αλληλεγγύη και ανθρωπιά.
Ίσως τελικά ο χρόνος να μην είναι ο εχθρός μας, αλλά ο πιο αυστηρός και ειλικρινής μας δάσκαλος. Δεν χαρίζεται, δεν κάνει εξαιρέσεις, δεν δικαιολογεί. Απλώς προχωρά. Και μέσα σε αυτή τη σιωπηλή του πορεία, εμείς καλούμαστε να απαντήσουμε με το πώς ζούμε: πώς στεκόμαστε απέναντι στους ηλικιωμένους, πώς προστατεύουμε τα παιδιά, πώς χτίζουμε το μέλλον μέσα σε συνθήκες αβεβαιότητας.
Ο χρόνος δεν είναι εναντίον του ανθρώπου. Είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο άνθρωπος, η κοινωνία και η ιστορία διαμορφώνονται.
Και ίσως το μεγαλύτερο στοίχημα της εποχής μας να μην είναι να νικήσουμε τον χρόνο, αλλά να μάθουμε να ζούμε ανθρώπινα μέσα σε αυτόν.
