Γράφει ο Φώτης Αλεξόπουλος
Οικονοµολόγος
Μέλος του ΙΝΚΑ/Γενική Οµοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδος
Η στεγαστική κρίση εµφανίζεται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Κυβερνήσεις όµως που θέλουν να αποφύγουν τις ευθύνες τους κρύβονται πίσω από αυτή τη γενική διαπίστωση.
Ναι, η πίεση στις αγορές κατοικίας είναι ευρωπαϊκό φαινόµενο. Όµως µόνο στην Ελλάδα:
– οι µισθοί παραµένουν καθηλωµένοι,
– η κοινωνική κατοικία είναι σχεδόν ανύπαρκτη,
– το κράτος λειτουργεί ως θεατής απέναντι στην ασυδοσία της αγοράς.
Όταν ένα ευρωπαϊκό πρόβληµα συναντά ένα αδύναµο κράτος, το αποτέλεσµα είναι κοινωνική έκρηξη. Αυτό ζούµε σήµερα.
Πώς φτάσαµε εδώ; Με πολιτικές επιλογές, όχι µε φυσικούς νόµους
Η σηµερινή κατάσταση δεν είναι ατύχηµα. Είναι προϊόν συγκεκριµένων αποφάσεων ..
α) Η µετατροπή της στέγης σε επενδυτικό προϊόν
Μετά την κρίση, χιλιάδες ακίνητα κατέληξαν σε funds και επενδυτικά σχήµατα. Η κατοικία έπαψε να αντιµετωπίζεται ως κοινωνικό αγαθό και µετατράπηκε σε χρηµατοοικονοµικό εργαλείο. Το κράτος όχι µόνο δεν αντέδρασε, αλλά διευκόλυνε αυτή τη µετάβαση.
β) Airbnb χωρίς όρια, χωρίς σχέδιο
Η ανεξέλεγκτη εξάπλωση της βραχυχρόνιας µίσθωσης αφαίρεσε κατοικίες από την αγορά της µόνιµης στέγης. Αντί για ρύθµιση, είδαµε ανοχή. Αντί για προστασία των κατοίκων, είδαµε επικοινωνιακές παρεµβάσεις χωρίς αποτέλεσµα.
γ) Golden Visa: ανάπτυξη για ποιους;
Το πρόγραµµα παρουσιάστηκε ως εργαλείο ανάπτυξης. Στην πράξη, λειτούργησε ως επιταχυντής κοινωνικού αποκλεισµού. Σε πολλές περιοχές, οι Έλληνες πολίτες ανταγωνίζονται κεφάλαια του εξωτερικού για ένα σπίτι που κάποτε θεωρούσαν αυτονόητο.
δ) Το κράτος, o µεγαλύτερος Απών
Για δεκαετίες, καµία σοβαρή πολιτική κοινωνικής στέγης. Καµία στρατηγική. Καµία πρόβλεψη. Η Ελλάδα παραµένει ουραγός στην Ευρώπη, όχι από αδυναµία, αλλά από έλλειψη πολιτικής βούλησης.
Γιατί η στεγαστική κρίση είναι εθνικό ζήτηµα;
Όταν:
– νέοι άνθρωποι εγκαταλείπουν τη χώρα,
– οικογένειες ζουν µε τον φόβο της έξωσης,
– η γέννηση παιδιών καθίσταται οικονοµικά απαγορευτική,
τότε η κρίση της στέγης δεν είναι απλώς θέµα αγοράς.
Είναι ζήτηµα δηµογραφικής, κοινωνικής και εθνικής επιβίωσης.
Τι πρέπει να αλλάξει; Yπάρχει πολιτικό θάρρος;
1) ∆ηµόσια πολιτική κοινωνικής κατοικίας: Όχι επιδόµατα που καταλήγουν σε αυξήσεις ενοικίων, αλλά:
– δηµόσιο απόθεµα κατοικιών,
– αξιοποίηση ανεκµετάλλευτης δηµόσιας περιουσίας,
– ουσιαστική παρέµβαση υπέρ των αδυνάµων.
2)Ρύθµιση της αγοράς:
– σαφή όρια στη βραχυχρόνια µίσθωση,
– έλεγχος ακραίων αυξήσεων,
– κανόνες που υπηρετούν την κοινωνία και όχι µόνο το κέρδος.
3) Φορολογική δικαιοσύνη στη στέγη: Κίνητρα για προσιτά ενοίκια, αντικίνητρα για κερδοσκοπία. Η επιλογή είναι καθαρά πολιτική.
4) Προστασία ενοικιαστών: Σταθερά συµβόλαια, ασφάλεια κατοικίας, πραγµατικά δικαιώµατα και όχι ευχολόγια.
Τρόπο τινά η στεγαστική κρίση είναι ο καθρέφτης ενός κράτους που επέλεξε να µην παρέµβει. Όσο η στέγη αντιµετωπίζεται ως πεδίο εύκολου κέρδους και όχι ως θεµελιώδες δικαίωµα, η κοινωνική αδικία θα βαθαίνει.
Η ερώτηση δεν είναι αν υπάρχει λύση. Η πραγµατική ερώτηση είναι αν υπάρχει η πολιτική βούληση να εφαρµοστεί.
