Πέντε χρόνια μετά τη δημοσιοποίηση του σχεδίου ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία της έκθεσης Πισσαρίδη, δημοσιοποιήθηκαν πρόσφατα τα πρώτα αποτελέσματα για την εφαρμογή των προτάσεων. Από τις 525 προτάσεις έχουν υλοποιηθεί πλήρως οι 70, μερικώς 181, ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται 183. Απομένουν 91 που δεν έχουν καν ξεκινήσει.
Ειδικότερα για τη Δημόσια Διοίκηση, η εικόνα είναι τουλάχιστον θολή καθώς υπήρχαν 29 σημαντικές προτάσεις εκ των οποίων, πλήρως υλοποιήθηκε μόνον το 3%, μερικώς το 7%, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται το 59%.
Η κατάσταση στη Δημόσια Διοίκηση το 2026 συνεχίζει να θυμίζει τη «Βαβυλωνία». Το έργο – κωμωδία του Δημητρίου Βυζάντιου γραμμένο το 1836, έχει να κάνει με την περίοδο της ελληνικής πολιτικής και ιστορίας, με φόντο την ελευθερία της πατρίδας και τη ναυμαχία του Ναυαρίνου, για την πιθανότητα δημιουργίας ελληνικού κράτους. Ο Βυζάντιος περιγράφει την κατάσταση στην Ελλάδα, μέσα από τις μικρές ιστορίες και τα λεγόμενα των απλών ανθρώπων, τις επιρροές από το ιταλικό ταπεραμέντο, τα κατάλοιπα του οθωμανικού ζυγού, τα αρχαιοελληνικά αναγνώσματα, την αμάθεια, την κοινωνική σύγχυση, τις δεκάδες ντοπιολαλιές, την παρουσία του γλωσσικού ζητήματος της εποχής, και τέλος την ύπαρξη της γραφειοκρατίας, όπου κανείς δεν μπορεί να βγάλει άκρη και να συνεννοηθεί, στην Ελλάδα της ανομοιογένειας και της πολυμορφίας της εποχής εκείνης.
Το 2026 είναι κυρίαρχη όσο ποτέ, η άποψη ότι το ζητούμενο στη διοίκηση είναι και ζητούμενο στην ίδια τη Δημόσια Διοίκηση. Η αποτελεσματικότερη, αποδοτικότερη και ποιοτικότερη εξυπηρέτηση των αναγκών των πολιτών και παράλληλα η προάσπιση του δημοσίου συμφέροντος.
Άρα οι βασικές αρχές της διοικητικής δράσης, η στελέχωση της Δημόσιας Διοίκησης, η επιλογή υπαλλήλων προς διορισμό αλλά και η επιλογή τους σε θέσεις ευθύνης, συνδέονται άμεσα με τη σύγχρονη Δημόσια Διοίκηση και αποτελούν βασικό συστατικό της ορθής λειτουργίας της.
Η Δημόσια Διοίκηση, οι Δημόσιες Υπηρεσίες και το εργασιακό περιβάλλον θα ήταν σίγουρα σε καλύτερη κατάσταση, εάν η διαχείριση και η λειτουργία των υπηρεσιών, αν οι επιλογές για τις θέσεις ευθύνης αλλά και αν οι επιλογές για τους διορισμούς στο δημόσιο τομέα γινόταν, τόσο με αξιοκρατικά κριτήρια όσο και στο χρονικό σημείο που θα ήταν αυτές απαραίτητες.
Η σωστή αξιολόγηση, οι δίκαιες επιλογές, η άσκηση χρηστής διοίκησης και η εφαρμογή των βασικών αρχών της διοικητικής δράσης, η εφαρμογή των λειτουργιών του σύγχρονου management αλλά και των υπηρεσιών της τεχνητής νοημοσύνης, αποτελούν τα κλειδιά.
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα όμως στην ελληνική Δημόσια Διοίκηση, μέχρι και σήμερα, είναι η πολυνομία και κυρίως η δυσ-λειτουργικότητα που παρουσιάζεται στην εφαρμογή των βασικών υπηρεσιών της Διοίκησης.
Όπως επίσης το θέμα της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων αποτελεί διαχρονικά ένα θέμα αντιπαραθέσεων το οποίο θα πρέπει να μπει στο τραπέζι της συζήτησης και να δοθούν απαντήσεις, καθώς μπορεί να αποτελέσει πραγματική βάση διαλόγου.
Τις τελευταίες δεκαετίες το πολιτικό σύστημα έκανε λίγα πράγματα για να βελτιώσει την εικόνα αλλά και την πραγματική κατάσταση της Δημόσιας Διοίκησης.
Τα τελευταία 50 χρόνια, γίναμε μάρτυρες της διόγκωσης ενός συγκεντρωτικού κράτους αδιαφάνειας και αδικίας. Ενός κράτους που αν και φαινομενικά λειτουργούσε υπέρ των πολιτών και προς το συμφέρον τους, ουσιαστικά λειτούργησε υπέρ των συνδικαλιστικών και συντεχνιακών οργανώσεων και δημιουργήθηκε για τα συμφέροντα συγκεκριμένων ομάδων, με σκοπό την προσοδοθηρία και τη συγκέντρωση πόρων και εξουσίας.
Χρειάζεται μια πραγματική μεταρρύθμιση στη διοίκηση και στη Δημόσια Διοίκηση, όπως αυτή που άρχισε στην ψηφιακή και ηλεκτρονική διακυβέρνηση από το 2019-2020 με την εφαρμογή του gov.gr και όλων των εξαιρετικών εφαρμογών του. Χρειάζεται αύξηση των εφαρμογών αυτών και κυρίως να συνοδεύεται από τη μείωση των διοικητικών βαρών και την απλοποίηση των διαδικασιών και της νομοθεσίας.
Έχουμε προχωρήσει σε βάθος στο θέμα της διοικητικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα;
Η απάντηση είναι όχι. Δεν έχουμε προχωρήσει όσο θα έπρεπε. Αν και από το 2019 έγιναν τομές και παρεμβάσεις για την προώθηση της διοικητικής μεταρρύθμισης, η εικόνα παραμένει φτωχή. Δεν έχουμε καλύψει μεγάλο τμήμα του «χαμένου εδάφους» και των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων, σε σχέση με τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Παρά τα θετικά βήματα, χρειάζονται αρκετά ακόμη για να συναντήσουμε τη σύγχρονη διακυβέρνηση. Η Δημόσια Διοίκηση εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από χρονοβόρες υπηρεσίες, πολύπλοκες διαδικασίες, πολυνομία, γραφειοκρατία, αδιαφάνεια και αναξιοκρατία.
Πραγματικές μεταρρυθμίσεις όπως, η λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων, η διαγραφή των «αιώνιων» φοιτητών, η επιστολική ψήφος, οι ηλεκτρονικές ψηφοφορίες για την εκλογή συνδικαλιστικών οργάνων, οι ηλεκτρονικές διαδικασίες των συμβολαιογραφικών πράξεων και των άλλων διενεργειών αρκετών διοικητικών λειτουργιών, η ψηφιοποίηση διαδικασιών και λειτουργιών του κράτους, η συμμετοχή ιδιωτών σε συγκεκριμένους τομείς του δημοσίου τομέα π.χ. σε δικηγόρους ιδιώτες για συνταξιοδοτικά θέματα, ή μέσω συμπράξεων του δημοσίου με ιδιωτικό τομέα, έγιναν μέρος της καθημερινότητάς μας και έτυχαν ευρείας αποδοχής.
Μεταρρυθμίσεις λοιπόν, αυτή είναι η απάντηση.
Μεταρρύθμιση, δεν είναι μια απλή αλλαγή και οι επιμέρους τροποποιήσεις σε ένα σύστημα, έναν τρόπο, μια συνήθεια, μια εργασία, ένα εργαλείο, ένα νομοθέτημα. Μεταρρύθμιση είναι κάτι που αλλάζει ριζικά, εξ ολοκλήρου, τροποποιείται, μετατρέπεται, ρυθμίζεται, και επιλύει προβλήματα.
Κάτι καινούργιο.
Οτιδήποτε λιγότερο, αποτελεί άτολμη αλλαγή.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΙΑΚΩΒΙΔΗΣ
- Δρ. Πολιτικών Επιστημών και Δημόσιας Διοίκησης
- Διδάσκων – Sofia State University
- Διδάσκων – ΕΑΠ – μέλος ΣΕΠ (Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο)
- Εισηγητής – διδάσκων ΕΚΔΔΑ – ΙΝΕΠ – Δημόσια Διοίκηση, Πολιτική και Διοικητική Οργάνωση του Κράτους, Διοίκηση Δημοσίων Υπηρεσιών – Διαχείριση Γνώσης
- Πάντειο Πανεπιστήμιο – ΚΕΔΙΒΙΜ διδάσκων – εισηγητής Διοίκηση Εκπαιδευτικών Μονάδων, Εκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων
- ΕΚΠΑ – ΚΕΔΙΒΙΜ – εκπαιδευτής – μέντορας στο Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Δεξιοτήτων μέσω των Βασικών Αρχών Mentoring» για Δημοσίους Υπαλλήλους
