Γράφει η Χρύσα Κιούση
Διαπιστευμένη Life Coach & Mentor,
Διαπιστευμένη NLP Coach (Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός)
Γονεϊκό Coaching, Επαγγελματίας Mindfulness & Compassion *
Συνηθίζεται να λέγεται πως η εφηβεία χρειάζεται όρια για να μπορέσει το παιδί να κτίσει ένα μέλλον σταθερό, αρμονικές σχέσεις και να αποφύγει δύσκολες ή ακόμη και επικίνδυνες για το ίδιο καταστάσεις.
Για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε το πώς θα θέσουμε τα όρια θα πρέπει να γνωρίζουμε την έννοια του όρου.
Όριο είναι το ακραίο σημείο το οποίο βάζει ένα τέλος στην προσβασιμότητά σου ως προς τα εξωτερικά ή εσωτερικά μου σύνορα. Όριο είναι το τείχος εκείνο που έχω υψώσει ώστε να μη μπορείς να περάσεις με οποιονδήποτε τρόπο. Όριο είναι η γραμμή που διαχωρίζει!
Με βάση τις πιο πάνω ερμηνείες, καταλαβαίνουμε πως το να θέσουμε όρια σε έναν έφηβο σημαίνει αυτόματα απαγόρευση και απομάκρυνση. Στο άκουσμα όριο ο έφηβος αντιδρά, γιατί στη φάση αυτή της ζωής του δίνει τις πρώτες μάχες του για ανεξαρτησία. Προσπαθεί να φανεί ως ο διαχειριστής της ζωής του αλλά και όσων τον περιβάλλουν. Θέλει να αναλάβει ρόλους που νευροφυσιολογικά ακόμη δεν είναι έτοιμος. Στην προσπάθεια της επιβολής των ορίων πολλές φορές γονείς και έφηβοι αντιδρούν, η ρήξη είναι αναπόφευκτη και τα όρια είτε γίνονται πιο στενά είτε καταρρίπτονται.
Βλέπουμε λοιπόν, πως δεν είναι πάντα εφικτή η τήρηση των ορίων. Πώς θα μπορούσαμε λοιπόν να βοηθήσουμε τα παιδιά μας ώστε να γίνουν ανεξάρτητα με ασφάλεια, να μάθουν να χτίζουν αρμονικές σχέσεις και να μάθουν μέσα από εμάς να τηρούν τις συμφωνίες;
Θα έλεγα πως η εναλλακτική είναι τα περιθώρια. Περιθώριο είναι ο κενός χώρος που δίνω γύρω από ένα συγκεκριμένο όριο. Είναι το πλαίσιο εκείνο που δίνει τη δυνατότητα να κινηθείς ναι μεν αυτόνομα αλλά με μέτρο. Με άλλα λόγια είναι η ελευθερία κινήσεων που σου αφήνω μέχρι την άκρη του ορίου.
Πώς θα μπορούσαμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν τη αξία του περιθωρίου που τους αφήνουμε;
– Αρχικά θα πρέπει οι δύο γονείς να συμφωνήσουμε στα περιθώρια αυτά. Να είναι ξεκάθαροι σε θέματα όπως οι έξοδοι, η μελέτη, η χρήση των social media, κλπ.
– Να συζητήσουμε με τον έφηβο τα περιθώρια αυτά. Να ακούσουμε την άποψή του με ενσυναίσθηση και να φτάσουμε σε συμφωνία.
– Θα πρέπει να κατανοήσουμε πως και τα περιθώρια (όπως και τα όρια) στους εφήβους θα πρέπει να είναι «εύπλαστα». Μεγαλώνοντας ο έφηβος αλλάζει συνήθειες, υποχρεώσεις κ.ά. Για παράδειγμα, αλλάζουν οι ώρες που θα γυρίζει στο σπίτι μετά από μια βραδινή έξοδο.
– Έμπρακτα δείχνουμε στο παιδί ότι όσο εκείνο σέβεται και τηρεί τις ελευθερίες που έχουμε συμφωνήσει αμφότεροι να έχει, τόσο περισσότερο εμείς θα του έχουμε εμπιστοσύνη και με αυτόν τον τρόπο θα μεγαλώνουν τα περιθώρια ανεξαρτησίας. Είναι μια νίκη που το ίδιο έχει κατακτήσει!
– Μιλάμε πάντα στους εφήβους για τις ελευθερίες που έχουν μέσα στα περιθώρια και όχι για τις απαγορεύσεις με όρια. Ο συνειδητός και υποσυνείδητος νους τους ανθρώπου είναι πλασμένος να δέχεται το θετικό. Και οι λέξεις που προσδίδουν θετικά συναισθήματα, ερεθίσματα και ενσυναίσθηση, πάντα δημιουργούν μια ζεστή και αποδεχτή κατάσταση.
– Δεν δείχνουμε στο παιδί ότι είμαστε οι ειδικοί, ανώτεροι από αυτό, αρχηγοί, αλλά ότι είμαστε ίσοι και βρίσκουμε κοινά σημεία.
– Ο διάλογος, η επικοινωνία (λεκτική και μη λεκτική), η ειλικρίνεια, ο σαφής καθορισμός των υποχρεώσεων και κυρίως η ενσυναίσθηση και η αγάπη, είναι τα βασικά συστατικά για μια εφηβεία ολοκληρωμένη και «ουσιαστική» ως προς τις σχέσεις και κυρίως ως προς τη σχέση με τον εαυτό.
– Να θυμάστε πως η εκδήλωση συμπεριφορών είναι το αποτέλεσμα του συναισθήματός μας. Ξεκλειδώνοντας το συναίσθημά του ο έφηβος, η επικοινωνία μας γίνεται πιο καθαρή, πιο σαφής και κατά συνέπεια αποφεύγονται ακραίες αντιδράσεις.
Τα περιθώρια δίνουν τη δυνατότητα στον νέο να έρθει αντιμέτωπος με τις υποχρεώσεις και τις ελευθερίες του αλλά και να βρίσκει τρόπους να τα διαχειρίζεται. Μέσα από αυτά θα αναμετρηθεί με τον εαυτό του αλλά και θα προσδιορίσει τις σχέσεις του με το περιβάλλον του.
Έτσι λοιπόν, ας μιλάμε στον έφηβο για περιθώρια με θετικό πρόσημο και ας αφήσουμε τα όρια που προκαλούν αποκλεισμό. Μόνο έτσι θα χτίσουμε ελεύθερα άτομα που θα απολαμβάνουν αυτήν την ελευθερία, έστω και αν έχουν κάνει λάθη μέσα σε αυτήν!
* www.chryssakioussi.gr
info@chryssakioussi.gr
ch.kioussi@gmail.com
