Με βαθιά θλίψη ο πνευματικός κόσμος της χώρας αποχαιρετά την Ιωάννα Παπαντωνίου, διακεκριμένη ιστορικό και ερευνήτρια του θεάτρου και της ελληνικής ενδυμασίας, που έφυγε από τη ζωή την Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου, σε ηλικία 90 ετών.
Η συνεισφορά της στη μελέτη και ανάδειξη της νεότερης ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς αφήνει ανεξίτηλο αποτύπωμα, ενώ η απώλειά της γεμίζει θλίψη όσους την γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί της.
Η πρόεδρος της ΕΣΤΙΑΣ Νέας Σμύρνης, κα Αναστασία Καψή – Παπαδάτου, και τα Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου εκφράζουν τα ειλικρινή τους συλλυπητήρια για τον θάνατο της Ιωάννας Παπαντωνίου. Υπήρξε ιδρύτρια και ψυχή του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος, αφιερώνοντας τη ζωή της στη μελέτη του θεάτρου και της ελληνικής ενδυμασίας, συνδυάζοντας γνώση, δημιουργικό όραμα και αφοσίωση.
Η ΕΣΤΙΑ είχε την ιδιαίτερη τιμή να τη φιλοξενήσει στις 16 Σεπτεμβρίου 2019, στην εκδήλωση αφιερωμένη στον Μικρασιάτη θεατράνθρωπο Κάρολο Κουν, με τίτλο «Αφιέρωμα στη ζωή και το έργο του Καρόλου Κουν». Με τη γλαφυρότητα και τη σεμνότητά της συνέβαλε ουσιαστικά στη φωτισμένη προσέγγιση της προσωπικότητας και της προσφοράς του μεγάλου δημιουργού.
Η απώλειά της αφήνει κενό στον χώρο του πολιτισμού και της θεατρικής ιστορίας, αλλά το έργο της και η συμβολή της στην ελληνική πολιτιστική κληρονομιά θα παραμείνουν ζωντανά. Η ΕΣΤΙΑ εκφράζει τα θερμά της συλλυπητήρια στην οικογένεια και τους οικείους της και εύχεται η μνήμη της να είναι αιωνία.
Το συλλυπητήριο μήνυμα της προέδρου
«Η Ιωάννα Παπαντωνίου υπήρξε διακεκριμένη ιστορικός και ερευνήτρια του θεάτρου και της ελληνικής ενδυμασίας, ιδρύτρια και ψυχή του Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, με πολυετή και ανεκτίμητη προσφορά στη μελέτη και την ανάδειξη της νεότερης ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Το έργο της, καρπός βαθιάς γνώσης, αφοσίωσης και δημιουργικού οράματος, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στον χώρο του πολιτισμού και της θεατρικής ιστορίας.
Η ΕΣΤΙΑ είχε την ιδιαίτερη τιμή να τη φιλοξενήσει τη Δευτέρα 16 Σεπτεμβρίου 2019, στην εκδήλωση αφιερωμένη στον Μικρασιάτη θεατράνθρωπο Κάρολος Κουν, με τίτλο «Αφιέρωμα στη ζωή και το έργο του Καρόλου Κουν». Με τη γλαφυρότητα, τη γνώση και τη σεμνότητά της, συνέβαλε ουσιαστικά στη φωτισμένη προσέγγιση της προσωπικότητας και της προσφοράς του μεγάλου δημιουργού, τιμώντας με την παρουσία της την εκδήλωσή μας.
Η απώλειά της γεμίζει θλίψη τον πνευματικό κόσμο της χώρας μας και όλους όσοι είχαν την τύχη να τη γνωρίσουν και να συνεργαστούν μαζί της. Εκφράζουμε τα ειλικρινή και θερμά μας συλλυπητήρια προς την οικογένεια και τους οικείους της. Ας είναι αιωνία η μνήμη της».
Λίγα λόγια για την ίδια
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1936. Είναι σκηνογράφος, ιδρύτρια και πρόεδρος του Πελοποννησιακού Λαογραφικού ιδρύματος Β. Παπαντωνίου. Σπούδασε σκηνογραφία και ενδυματολογία στο Wimbledon School Of Art στο Λονδίνο (1966 – 1970). Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, έκανε την πρώτη της επαγγελματική δουλειά –σκηνικά και κοστούμια στον Κοριό του Μαγιακόφσκι (1971) για το «Προσκήνιο»– την οποία της ανέθεσε ο Αλέξης Σολομός. Την ίδια χρονιά έκανε και την είσοδό της στο αρχαίο ελληνικό δραματολόγιο με τις Θεσμοφοριάζουσες , που ανέβηκαν στο Θέατρο Κήπου, στη Θεσσαλονίκη.
Η Ιωάννα Παπαντωνίου ήταν η πρώτη γυναίκα σκηνογράφος στην Επίδαυρο, χάρη στον Αλέξη Σολομό, και έκανε σκηνικά και κοστούμια για τον Ορέστη από το Εθνικό Θέατρο (1971). Έχει συνεργαστεί με το Θέατρο Τέχνης και τον Κάρολο Κουν, επί πέντε συναπτά έτη, και με τον θίασο Αλέξη Μινωτή – Κατίνας Παξινού. Ακολούθησαν συνεργασίες με το Εθνικό Θέατρο, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, Δημοτικά Περιφερειακά, θιάσους του ελεύθερου θεάτρου και το Royal Exchange Theatre.
Με το πλούσιο σκηνογραφικό και ενδυματολογικό της έργο κάλυψε όλο το φάσμα του ελληνικού και ξένου, κλασικού και σύγχρονου ρεπερτορίου. Στα έργα του αρχαίου δράματος δίνει μεγάλη έμφαση στα κοστούμια, σε σχήμα και χρώμα, και αφαιρεί από τον χώρο τα διακοσμητικά στοιχεία, καταλήγοντας σε μια αυστηρή απλότητα.
Η αγάπη της για το ελληνικό κοστούμι συνδέεται με το Λύκειο Ελληνίδων, από μικρή ηλικία, όταν την πήγε η μητέρα της για να μάθει ελληνικούς χορούς. Ενώ μερικά χρόνια αργότερα, ως έφηβη πια, ξεκίνησε να συλλέγει μουσειακά κομμάτια και λαϊκές φορεσιές. Το 1974 πραγματοποίησε τον στόχο της, όταν με μια συλλογή η οποία αριθμούσε τα 6.000 αντικείμενα, ίδρυσε το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, το οποίο στεγάζεται στο Ναύπλιο. Αριθμεί πλέον περισσότερα από 25.000 αντικείμενα. Ενώ το 1981 απέσπασε το Ευρωπαϊκό Βραβείο Μουσείου της Χρονιάς.
Η Ιωάννα Παπαντωνίου έχει διδάξει στα Θεατρολογικά Τμήματα των Πανεπιστημίων Πατρών (1992 – 1993) και Αθηνών (1993 – 1996).
Στο σκηνογραφικό της έργο πρέπει να συνυπολογισθεί και το συγγραφικό, με τα βιβλία: «Ελληνικές φορεσιές», «Φορεσιές της Μακεδονίας», «Οι τοπικές φορεσιές της Θράκης», «Σαρακατσάνοι: φορεσιές και στολίδια», «Από τη Άλωση μέχρι την Απελευθέρωση» κ.ά.
Έχει τιμηθεί από την Ακαδημία Αθηνών (1981), έχει βραβευθεί για τα κοστούμια της στην ταινία Δοξόμπους (1987) του Φώτου Λαμπρινού και έχει επίσης τιμηθεί με τον Χρυσό Σταυρό Φοίνικος.
