Γράφει η Αιµιλία Λυµπεράκη – Besson*
Η 8η Μάρτη καθιερώθηκε από τον Οργανισµό Ηνωµένων Εθνών το 1977, τιµώντας τους αγώνες του γυναικείου κινήµατος.
Έχει τις ρίζες της στις κινητοποιήσεις των εργατριών κλωστοϋφαντουργίας της Νέας Υόρκης το 1857, όταν διεκδίκησαν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, οκτάωρο, ίση αµοιβή και θεµελιώδη εργασιακά δικαιώµατα.
∆εν αποτελεί µόνο ηµέρα µνήµης και αγώνα, αλλά και διαρκή υπενθύµιση ότι η ισότητα δεν κατακτήθηκε οριστικά.
Από τις σουφραζέτες του Ηνωµένου Βασιλείου τον 19ο αιώνα έως και τις πρώτες προσπάθειες για καθιέρωση της Ηµέρας της Γυναίκας από το γυναικείο τµήµα της 2ης ∆ιεθνούς το 1910, το γυναικείο κίνηµα πέτυχε την οριστική καθιέρωση της 8ης Μαρτίου για πρώτη φορά το 1914 ως ηµέρα γιορτής και διεκδίκησης. Με αιχµή του δόρατος το φεµινιστικό κίνηµα της δεκαετίας του ‘60, το ενδιαφέρον για την ανάδειξη του γυναικείου ζητήµατος αναζωπυρώθηκε, έχοντας επιτύχει πολύ σηµαντικούς στόχους στον δρόµο προς την ισότητα των δύο φύλων σε κάθε µορφή οικονοµικής, κοινωνικής και πολιτικής ζωής.
Η λαϊκή διαµαρτυρία του 1979 στο Ιράν (για να µιλήσουµε και επίκαιρα) λειτούργησε ως διαρκές υπόγειο ρεύµα κάτω από ένα αυστηρά ελεγχόµενο πολιτικό σύστηµα και το σύνθηµα “Γυναίκα – Ζωή – Ελευθερία” ξεπέρασε τα σύνορα του Ιράν και ανέδειξε το ζήτηµα των δικαιωµάτων των γυναικών ως κεντρικό πολιτικό αίτηµα, για να δείξει ότι η κοινωνία παραµένει σε συνεχή διαπραγµάτευση µε την εξουσία. Παρότι δεν οδήγησε σε ανατροπή του συστήµατος, άφησε αποτυπώµατα, µετατοπίζοντας τα όρια του δηµόσιου λόγου και της συλλογικής συνείδησης.
Πώς όµως σκέφτεται η σύγχρονη γυναίκα το 2026; Τα στερεότυπα που διαιωνίζουν την έµφυλη ανισότητα απηχούν ακόµα τις αντιλήψεις των γυναικών στην χώρα µας;
Η χώρα µας συγκεντρώνει συνολική βαθµολογία 57 στα 100, καταλαµβάνοντας την 22η θέση ανάµεσα στα κράτη-µέλη της Ε.Ε., την υψηλότερη θέση που έχει λάβει τα τελευταία χρόνια. Η βαθµολογία αποκαλύπτει πως η Ελλάδα ναι µεν κινείται προς την σωστή κατεύθυνση, όµως εξακολουθεί να απέχει από τον ευρωπαϊκό µ.ο., ο οποίος διαµορφώνεται στο 63,4 (πρόσφατη αναφορά από τον ∆είκτη της Ισότητας των Φύλων από το European Institute for Gender Equality (EIGE).
Στον δείκτη της ισχύος-εξουσίας, µεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών, η Ελλάδα κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις της λίστας (10η θέση), µε σκορ 26,2 µονάδες. Κι ενώ ο µ.ο. της Ε.Ε. αυξάνεται διαρκώς, φτάνοντας το 2025 στο 40,5%, η Ελλάδα πηγαίνει µε πιο αργούς ρυθµούς, όντας 14,3 ποσοστιαίες µονάδες από τον µέσο όρο.
Όσον αφορά στην πολιτική ισχύ, τα νούµερα αποτυπώνουν την σκληρή αλήθεια: µε σκορ 30,6 µονάδες, η Ελλάδα βρίσκεται µόνο πάνω από 5 χώρες. Αντίστοιχα, στην κοινωνική ισχύ, οι γυναίκες στην Ελλάδα βρίσκουν εξίσου εµπόδια, αν αναλογιστούµε ότι η χώρα βρίσκεται στην 7η θέση από το τέλος, µεταξύ των χωρών της Ε.Ε.
Στην Ελλάδα, το 37% των γυναικών έχουν υποστεί σωµατική ή/και σεξουαλική βία από οποιονδήποτε δράστη από την ηλικία των 15 ετών.
Η ίση αµοιβή για ίση εργασία εξακολουθεί να µην αποτελεί αυτονόητη πραγµατικότητα, καθώς το µισθολογικό χάσµα παραµένει στο 13,4%, λόγω δοµικών στρεβλώσεων και έλλειψης σχετικής κουλτούρας, ενώ ο ρόλος της µητρότητας συχνά “τιµωρείται” µε ελαστικές µορφές απασχόλησης και δυσµενέστερους όρους εργασίας. Αναµένεται η ενσωµάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ίση Αµοιβή (Equal Pay Directive) στην ελληνική έννοµη τάξη, εκτιµούµε έως το καλοκαίρι του τρέχοντος έτους. Η διαφάνεια στις αµοιβές απαιτεί αντικειµενικά κριτήρια αξιολόγησης θέσεων, αναβάθµιση συστηµάτων HR, εκπαίδευση διοίκησης και αλλαγή οργανωσιακής κουλτούρας.
Η αγορά διψά για Ηγεσία µε ενσυναίσθηση, συνθετική σκέψη και στρατηγική διορατικότητα, ως τη µόνη δεξιότητα που κανένας αλγόριθµος δεν µπορεί να αντιγράψει, την ανθρώπινη σύνδεση. Σ’ έναν κόσµο που ζητά “περισσότερη Ευρώπη αξιών” και ισχυρότερη προστασία των προσωπικών δεδοµένων, δύναµη πλέον δεν είναι η διαχείριση της πληροφορίας, αλλά η διαχείριση του συναισθήµατος και της ηθικής, ως ασπίδα προστασίας. Η διαφορετικότητα αντιµετωπίζεται ως υπερδύναµη και όχι ως οργανωτικό πρόβληµα, σπάζοντας τα καλούπια της οµοιοµορφίας που πνίγουν την καινοτοµία.
Στόχος µας να φτάσουµε σ’ έναν κόσµο όπου η γυναικεία παρουσία δηµιουργεί και καθορίζει το µέλλον της κοινωνίας, ως ο καλύτερος κοινωνός και πολλαπλασιαστής κυρίως της νέας γενιάς που περιµένει πολλά από µας. Και αυτό γιατί η γνώση, η ελπίδα και οι αγώνες ταυτίζονται στην σύγχρονη Γυναίκα.
Σ’ αυτή την διαδροµή, δεν θα πρέπει να ξεχνάµε ότι
Χωρίς ∆ηµοκρατία και ∆ικαιοσύνη, δεν µπορούµε να κοιτάξουµε το µέλλον.! Αποτελεί ύψιστη απαίτηση και προσωπική µας ευθύνη να δηµιουργήσουµε ένα µέλλον αξιοκρατίας, αποδοχής και συµπερίληψης συνεισφέροντας στην προώθηση ενός ποικιλόµορφου, δίκαιου, χωρίς αποκλεισµούς και δηµοκρατικού ειρηνικού κόσµου, όπου η ισότητα των φύλων αποτελεί κανόνα και όχι εξαίρεση.
Η ικανότητα δεν έχει φύλο
Γιατί εµείς αποτελούµε πρότυπα και γινόµαστε η αλλαγή της κοινωνίας που θέλουµε να φτιάξουµε!
Και ας µην ξεχνάµε ότι:
Οι γυναίκες του 21ου αιώνα δεν χρειάζονται Παγκόσµιες Ηµέρες για να υπενθυµίσουν και να τονίσουν την αξία τους. Η αξία τους φαίνεται και στα χαρακώµατα!
*H PhD.c. Αιµιλία Λυµπεράκη – Besson είναι
– Συγγραφέας
– Στέλεχος του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισµού και Θρησκευµάτων
– Gender expert
– Expert εκπαίδευσης ενηλίκων, νέου management ΗR, Ευρωπαϊκών Πολιτικών ΕΚ∆∆Α
