Γράφει ο Χρήστος Στρυφτός
Ιστορικός
Σαν σήµερα 6 Φλεβάρη 1996 εντοπίστηκε το ελληνικό ελικόπτερο που είχε πέσει κατά την κρίση των Ιµίων 30 χρόνια πριν.
Προ της κρίσης του 1996, τα Ίµια ήταν ξεκάθαρα ελληνικά και καταγράφονται σε επίσηµα κρατικά έγγραφα (ως «Λιµνιά» Μεγάλο και Μικρό) όπως π.χ στο πρακτικό των «στρατιωτικώς κατεχοµένων εδαφών της ∆ωδεκανήσου» τον Ιούνιο του 1947 αλλά και στην Εφηµερίδα της Κυβερνήσεως στον ν.547/1948 όπου επισήµως εντάχθηκαν διοικητικά στην Κάλυµνο. Η Συνθήκη των Παρισίων το 1947 αφενός έδωσε την ευκαιρία στην εδαφική επέκταση της Ελλάδος αφετέρου όµως επέβαλλε την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση σε όλο το σύµπλεγµα των ∆ωδεκανήσων που µόλις είχε ενσωµατώσει.
Η Ελλάδα είχε εγκαταστήσει στρατιωτικές δυνάµεις εθνοφυλακής στα ∆ωδεκάνησα επικαλούµενη ευρωπαϊκές αµυντικές συµµαχικές διατάξεις αλλά και το δικαίωµα στην νόµιµη υπεράσπιση της εθνικής της κυριαρχίας. Η εθνοφυλακή ενισχύθηκε δε σηµαντικά µετά την κυπριακή τραγωδία το 1974 αλλά και τις µετέπειτα τουρκικές παραβιάσεις κατά την διάρκεια της µεταπολίτευσης. Σε χάρτες: ιταλικό(1928), γερµανικό(1944), αγγλικό(1946), τουρκικό! (1956), αµερικανικό (µαρτυρία ΓΕΕΘΑ Λυµπέρη) και φυσικά της ΓΥΣ πιστοποιείται ότι τα Ίµια υπάγονταν στην ελληνική επικράτεια και ότι απείχαν απόσταση 1,9 µίλια από το ελληνικό νησί Καλόλιµνος και 3,8 µίλια από την τουρκική ακτή.
Το τότε κεµαλικό τουρκικό πολιτικό κατεστηµένο ήταν σε εσωτερικό αναβρασµό. Η ελληνική κυβέρνηση το 1995 ενδιαφέρθηκε για την αξιοποίηση µικρών νησιών στο Αιγαίο στα πλαίσια δηµιουργίας έργων υποδοµών και διευκόλυνσης ακριτικής διαβίωσης, µε αποτέλεσµα ακόµη και οι βραχονησίδες αν κάποτε αποκτούσαν κατοίκους τότε θα µπορούσαν θεωρητικά να επιδιώξουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, γεγονός που θα δηµιουργούσε πονοκέφαλο στους Τούρκους. Έναν χρόνο πριν την κρίση των Ιµίων το 1995 όπου η εθνικίστρια πρωθυπουργός της Τουρκίας δήλωσε επίσηµα την απειλή κήρυξης πολέµου εφόσον η Ελλάς επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της στα 12µίλια, ο ελληνικός στρατιωτικός µηχανισµός για την εντατική επιτήρηση ακόµη και στα Ίµια, ενεργοποιήθηκε εκ των υστέρων αφού σηµειώθηκαν επιπλέον η τουρκική παραβίαση στις βραχονησίδες µε φορτηγόπλοιο τα Χριστούγεννα 1995 και η διακοίνωση του Τούρκου ΥΠΕΞ στις 29/12/1995 ότι τα «Kardak»(Ίµια) ανήκαν στην τουρκική επικράτεια.
Εποµένως στην πρόκληση του ∆εκέµβρη του 1995 αντί να θωρακιστούν και να φυλαχθούν άµεσα τα ακριτικά Ίµια από την υπάρχουσα ελληνική τοπική και ανωτέρα στρατιωτική διοίκηση, έγιναν ο εύκολος στόχος για τον «πόλεµο των σηµαιών» που ξεκίνησε έναν µήνα αργότερα στις 22 Ιανουαρίου 1996 µε την πατριωτική µεν αλλά αυθόρµητη δε και ατοµική πρωτοβουλία του δηµάρχου Καλύµνου να τοποθετήσει την ελληνική σηµαία στην Ανατολική Ίµια.
Στις 27 Ιανουαρίου 1996 τουρκικό συνεργείο της εφηµερίδας Hurriyet αφαιρεί από την βραχονησίδα την ελληνική σηµαία και τοποθετεί την τουρκική. Από το ηµερολόγιο των επιχειρήσεων του τότε ΓΕΕΘΑ που έφερε στη δηµοσιότητα ελληνικό ρεπορτάζ έχουµε τα ακόλουθα γεγονότα. Επεµβαίνει δυναµικά ο ελληνικός στρατός την εποµένη στις 28/01/1996 µε µια οµάδα 7 άξιων ανδρών των τιµηµένων ΟΥΚ όπου επανατοποθετούν την ελληνική σηµαία αφαιρώντας την τουρκική. Έκτοτε ξεκινάει η κλιµάκωση της κρίσης µε τα Ίµια να περιβάλλονται από πολεµικά πλοία και µαχητικά αεροσκάφη των δυο αντιµαχόµενων χωρών, προκαλώντας την εµπλοκή των ΗΠΑ ώστε να ξεκινήσουν οι διαπραγµατεύσεις και συζητήσεις µε σκοπό την αποκλιµάκωση.
Οι συζητήσεις εντός του ελληνικού τραπεζιού στις 30/01/1996 θύµιζαν «Πύργο της Βαβέλ» αφού το πολιτικό κυβερνητικό επιτελείο Σηµίτη προσδοκούσε στην επίλυση του ζητήµατος µε διπλωµατικό τρόπο µακριά από κάθε ένοπλη συµπλοκή και αντιθέτως η στρατιωτική ηγεσία επέµενε για χτύπηµα και έναρξη σύγκρουσης επικαλούµενη το πλεονέκτηµα υπεροπλίας στην περιοχή αγνοώντας τα ενδεχοµένως ολέθρια αντίποινα της Τουρκίας. Στις 31 Ιανουαρίου 1996 η δυτική Ίµια στις 2π.µ έχει καταληφθεί από τις τουρκικές ειδικές δυνάµεις και στην Ανατολική Ίµια προϋπάρχει η ελληνική αποστολή βατραχανθρώπων.
Στοιχεία ελληνικού ρεπορτάζ παρουσιάζουν ότι ο Σηµίτης είχε δώσει εντολή να φυλαχθούν και τα δυο Ίµια αλλά η στρατιωτική ηγεσία δήλωσε ότι δεν αντιλήφθηκε κάτι τέτοιο.
Το ΓΕΝ αποφασίζει να στείλει πολεµικό ελικόπτερο σε δυσµενείς καιρικές συνθήκες και νύχτα, ώστε στις 4π.µ να απονηώνεται και πετά πάνω από τη δυτική Ίµια ανοίγοντας µάλιστα προβολέα και γίνεται απευθείας σηµείο αναφοράς από τους Τούρκους κοµάντος που καιροφυλακτούσαν πάνω στη βραχονησίδα. Τέσσερις κύκλους έκανε το ελικόπτερο γύρω από την περιοχή και κατά την επιστροφή του στην φρεγάτα «Ναυαρίνον» το πλήρωµα του ελικοπτέρου ενηµερώνει ότι έχει κάποια βλάβη κι επιπλέον ζητά από τη φρεγάτα να ανάψει φώτα για καλύτερη ορατότητα. Ακριβώς την επόµενη στιγµή χάνεται το σήµα της επικοινωνίας, το ελληνικό ελικόπτερο πέφτει και µαζί του σκοτώνονται οι τρείς εθνικοί ήρωες Έλληνες αξιωµατικοί Χριστόδουλος Καραθανάσης, Παναγιώτης Βλαχάκος και Έκτωρ Γιαλοψός οι οποίοι αψήφησαν τον όποιο κίνδυνο µιας µοιραίας εντολής προς εκτέλεση του ιερού καθήκοντος και έδωσαν την ζωή τους για την πατρίδα.
Η υπόθεση για τα Ίµια είχε πλέον κλείσει µόλις τις πρώτες πρωινές ώρες την ίδια µέρα και τα δυο νησάκια θα επέστρεφαν σε καθεστώς προ κρίσης. Όµως δεν θα επιτρέπονταν πλέον εθνικά σύµβολα, ούτε φρουρές, ούτε πλοία δηλαδή τα Ίµια θα περνούσαν στο λεγόµενο «γκριζάρισµα» και η Τουρκία θα έβρισκε πλέον πρόσφορο έδαφος για την θεωρία των γκρίζων ζωνών εις βάρος της Ελλάδας, την αναβίωση µιας νεοοθωµανικής ιµπεριαλιστικής πολιτικής και την αδιάκοπη παραβίαση των χωρικών υδάτων της Ελλάδας. Η κρίση στα Ίµια µας διδάσκει ότι για την αντιµετώπισή µια παρόµοιας κατάστασης προϋποτίθενται: ένας ατσάλινος αµυντικός εξοπλισµός που σήµερα τείνουµε να διαθέτουµε µε σκληρές προσπάθειες που καταβάλλει το ΥΠΕΘΑ αλλά πρωτίστως η συµπαγής εθνική ενότητα κι επιπλέον η οµοφωνία στρατού και πολιτικής ηγεσίας.
Ενδεικτικές πηγές:
– Άγγελος Συρίγγος, «Ελληνοτουρκικές σχέσεις», εκδ: ΠΑΤΑΚΗ, Αθήνα,2021
– Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, «Το καθεστώς των νησίδων στο Νοτιοανατολικό Αιγάιο», εκδ:Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα, 2018
