Το σχέδιο και τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ για την αντιπλημμυρική θωράκιση της Αττικής κατέθεσε ο πρόεδρος του κόμματος Νίκος Ανδρουλάκης σε εκδήλωση που διοργάνωσαν μηχανικοί του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), με την συμμετοχή επιστημόνων και δημάρχων του Λεκανοπεδίου.
Ασκώντας κριτική στην κυβέρνηση, τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «η κλιματική κρίση δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για την ανεπάρκεια του κράτους» ο Ν. Ανδρουλακης χαρακτήρισε την Αττική «ανοχύρωτη μητρόπολη», προσθέτοντας, μεταξύ άλλων: «Από τον Ιανό μέχρι τον Daniel, από τη Μάνδρα και το Χαλάνδρι έως τα πρόσφατα περιστατικά στην Άνω Γλυφάδα, το μήνυμα είναι ίδιο: χωρίς πρόληψη, θα μετράμε κάθε χρόνο ζημιές και θα κρύβουμε την αδράνεια πίσω από την κλιματική κρίση. Υπάρχει κλιματική κρίση, αλλά όχι ως άλλοθι· ως πραγματικότητα για την οποία οφείλουμε να προβληματιστούμε».
Σύμφωνα με τον ίδιο «η πολιτική της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Για την αντιπλημμυρική προστασία χαρακτηρίζεται από τρία διαρθρωτικά ελλείμματα: την έλλειψή πρόβλεψης, την έλλειψη διαλειτουργικότητας και το έλλειμα λογοδοσίας και συνοχής», για να παραθέσει στη συνέχεια το σχέδιο του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ το οποίο χαρακτήρισε ως «masterplan αντιπλημμυρικής προστασίας για ολόκληρη την Αττική».
Όπως ανέφερε, το σχέδιο συνιστά μια ψηφιακή χαρτογράφηση μέσω τεχνητής νοημοσύνης που εντοπίζει με ακρίβεια τους κινδύνους σε κάθε γειτονιά της Αττικής με δορυφορικά συστήματα, και γεωχωρικά δεδομένα που θα είναι προσβάσιμα σε κάθε πολίτη, ενώ τα δεδομένα αυτά θα ενσωματώνονται στον πολεοδομικό σχεδιασμό. «Κανένα Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο δεν μπορεί να εγκρίνεται χωρίς πρόβλεψη αντιπλημμυρικής θωράκισης», τόνισε χαρακτηριστικά. Στη συνέχεια αναφέρθηκε στο εθνικό ψηφιακό μητρώο ρεμάτων, ώστε «να γνωρίζει το κράτος πού βρίσκεται ο κίνδυνος και θα μπορεί να προχωρά σε άμεσες διανοίξεις και καθαρισμούς, με βάση την επιστήμη». Τέλος, αναφέρθηκε στο ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων ως προς την πρόληψη, τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των έργων αντιπλημμυρικής προστασίας.
Για όλα τα παραπάνω ο Ν. Ανδρουλάκης έθεσε ως πρώτο πλάνο την ίδρυση ενός «Μητροπολιτικού Συντονιστικού Οργάνου Προστασίας από φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές για την Αττική».
Τέσσερις άξονες παρεμβάσεων
Στη συνέχεια ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τόνισε ότι το Νέο Μητροπολιτικό Συντονιστικό Όργανο θα αναλάβει άμεσες παρεμβάσεις αντιπλημμυρικής προστασίας σε τέσσερις χωρικές ζώνες θωράκισης στην Αττική:
- Πρώτη ζώνη: Ορεινοί όγκοι (Πεντέλη, Υμηττός, Πάρνηθα). Αναδασώσεις, μικρά φράγματα ανάσχεσης, φυσικές λεκάνες συγκράτησης ως πρώτη γραμμή ανάσχεσης του νερού
- Δεύτερη ζώνη: Τα ρέματα από Κηφισό μέχρι το Μεγάλο Ρέμα και την Πικροδάφνη. Οριοθέτηση, καθαρισμός, αποκατάσταση φυσικών όχθεων. Δίνουμε χώρο στο νερό ώστε να σταθεροποιείται η ροή των ρεμάτων.
- Τρίτη ζώνη: Αστικός ιστός. Διαπερατά υλικά, πράσινες στέγες, μικρά πάρκα γειτονιάς που απορροφούν και φιλτράρουν το νερό.
- Τέταρτη ζώνη: Παράκτιο μέτωπο (Φάληρο, Ελληνικό, Λαύριο). Αποκατάσταση υγροτόπων και φυσικών ζωνών προστασίας απέναντι στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Αυτοδιοικητικό πάνελ
Η εκδήλωση ξεκίνησε με την εισαγωγική του επικεφαλής της ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ (πρόσκειται στο ΠΑΣΟΚ) στο ΤΕΕ και συνδιοργανωτή της εκδήλωσης Νίκο Μήλη, ο οποίος τόνισε: «Η διεθνής πρακτική είναι σαφής: η διαχείριση γίνεται στην πηγή. Αυτό σημαίνει ενσωμάτωση συστημάτων αστικής στραγγιστικής σε κάθε νέα ανάπλαση, αύξηση των διαπερατών επιφανειών, πράσινες υποδομές που συγκρατούν και καθυστερούν το νερό, μικρές τοπικές παρεμβάσεις που μειώνουν την πίεση στα δίκτυα. Σημαίνει επίσης ότι κάθε νέα κατασκευή, δημόσια ή ιδιωτική, θα πρέπει να προβλέπει ικανότητα απορρόφησης και όχι απλώς αποχέτευσης».
Και πρόσθεσε: «Με αυτό τον τρόπο χτίζονται οι ανθεκτικές πόλεις και όχι με μία μεγάλη παρέμβαση μετά την καταστροφή, αλλά με χιλιάδες μικρές, σωστά σχεδιασμένες παρεμβάσεις πριν από αυτήν. Αυτή η μεθοδική προσέγγιση αναδεικνύει την πολιτική γραμμή που μας χωρίζει από τη ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Εκείνοι επικαλούνται την κλιματική κρίση κάθε φορά που το σύστημα αποτυγχάνει. Σαν να είναι ένα φυσικό φαινόμενο απέναντι στο οποίο δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα».
Ακολούθησαν πάνελ με την συμμετοχή εκπροσώπων της Αυτοδιοίκησης από Δήμους που έχουν δεχθεί πλήγματα από πλημμύρες στο παρελθόν.
Ανδρέας Ευθυμίου: «Ανάγκη αλλαγής στην διαχείριση υδάτων»
Ο δήμαρχος Μοσχάτου – Ταύρου Ανδρέας Ευθυμίου αναφέρθηκε στους τρόπους διαχείρισης των υδάτων «Ο Κηφισός έχει συγκεκριμένη παροχετευτικότητα που δεν μπορεί να μεγαλώσει. Είναι δεδομένο αυτό. Το θέμα αλλά το που αλλού μπορούν να πάνε τα νερά», τόνισε, επισημαίνοντας την ανάγκη αλλαγής προσέγγισης. Κάλεσε επίσης το ΤΕΕ να συμβάλλει σε μια συνολική αντιμετώπιση του προβλήματος, και υπογράμμισε τη σημασία της εγκατάστασης μετεωρολογικών ραντάρ καθώς, όπως υποστήριξε, «είναι πολύ φθηνά και μπορούν να μπουν για να ξέρουμε πότε ακριβώς θα συμβεί μια καταιγίδα».
Γρηγόρης Κωνσταντέλλος: «Ξεχασμένος λογαριασμός με 7,6 δισ.»
Ο Α’ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης- Βούλας- Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, προχώρησε στην αποκάλυψη ότι «μόλις πριν 15 μέρες ανακαλύψαμε -και το ανακοίνωσε η ΚΕΔΕ – ότι υπάρχει ίσως ένα ξεχασμένο κεφάλαιο στην Τράπεζα της Ελλάδος». Σύμφωνα με τον ίδιο «ο συγκεκριμένος λογαριασμός έχει 7,6 δισ. και κάθε χρόνο αυξάνεται κατά 250 εκατ., ενώ δαπανώνται 12 με 14 εκατ. τον χρόνο», για να προσθέσει σε δηκτικό τόνο: «.Κατά τα άλλα δεν υπάρχουν χρήματα για να φτιάξουμε τέτοιες υποδομές». Αναφέρθηκε, τέλος στα προβλήματα που προκαλούνται από την ισχύουσα νομοθεσία ως προς την διαχείριση υδραυλικών έργων, τονίζοντας ότι «μπορεί εμείς να μην έχουμε αρμοδιότητα, έχουμε όμως συνευθύνη να ζητήσουμε από την Πολιτεία να την αλλάξει».
Γιάννης Κωνσταντάτος: «Να προχωρήσει το τέλος ανθεκτικότητας»
Ο δήμαρχος Ελληνικού -Αργυρούπολης και πρόεδρος του Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων (ΕΛΔΑΠ) Γιάννης Κωνσταντάτος υπογράμμισε την σημασία της ανθεκτικότητας των πόλεων, επισημαίνοντας ότι «μπορεί να επιδοτηθεί με το τέλος ανθεκτικότητας, από το οποίο το κράτος εισπράττει 1,5 δισ. τον χρόνο», επισημαίνοντας χαρακτηριστικά: «Πόσα επιστρέφουν στους Δήμους από αυτό το 1,5 δισ. για να πάνε για δαπάνες ανθεκτικότητας; Μηδέν». Σημειώνοντας ότι το ζήτημα του τέλους ανθεκτικότητας το έχει ήδη θέσει το ΕΛΔΑΠ, υποστήριξε ότι «πρέπει να αποτελέσει κεντρική διεκδίκηση».
Στέλιος Μαμαλάκης: «Σπατάλη ατελείωτων κυβικών νερού»
Ο δήμαρχος Αγίου Δημητρίου Στέλιος Μαμαλάκης αναφέρθηκε στην λειψυδρία των περασμένων μηνών. «Όλοι μας έχουμε καθημερινά προβλήματα με το δίκτυο της ΕΥΔΑΠ, κάτι που σημαίνει σπατάλη ατελείωτων κυβικών νερού και κανένας δεν το συζητάει», υπογράμμισε και πρόσθεσε: «Απαιτείται συνεργασία Δήμων, Περιφέρειας και αρμόδιων Υπουργείων για έναν στρατηγικό σχεδιασμό να βρεθούν λύσεις στα προβλήματα».
Ανδρέας Κονδύλης: «Χαμένη ευκαιρία το Ταμείο Ανακάμψης»
Ο δήμαρχος Αλίμου Ανδρέας Κονδύλης στάθηκε ιδιαίτερα στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, κάνοντας λόγο για «μια μεγάλη χαμένη ευκαιρία», καθώς όπως τόνισε «δεν αντλήθηκαν καθόλου χρήματα για τα αντιπλημμυρικά έργα, στο τέλος της χρονιάς θα επιστρέψουμε αχρησιμοποίητα χρήματα πίσω στην Ευρώπη».
Έμφαση έδωσε επίσης στην ανάγκη «αυστηροποίησης του νόμου περί δημοσίων συμβάσεων σε περιπτώσεις προβληματικών εργολαβιών», επισημαίνοντας ότι «δεν είναι δυνατόν το Δημόσιο να περιμένει να τελειώσει ένας κύκλος δικαστηρίων που μπορεί να κρατήσει μια δεκαετία για να πάει στον επόμενο ανάδοχο».
Χρήστος Αηδόνης: «Να μην υπάρχει κατακερματισμός ευθυνών»
Ο δήμαρχος Παλλήνης Χρήστος Αηδόνης αναφέρθηκε στην ανάγκη για «μητροπολιτικό σχεδιασμό, ώστε να μην υπάρχει κατακερματισμός των ευθυνών, προσθέτοντας: «Δεν υπάρχει ενιαίος υδρολογικός χάρτης και κοινή ιεράρχηση στόχων, άρα το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται όταν υπάρχει αποσπασματικότητα. Ο σχεδιασμός πρέπει να αφορά στο μέλλον».
Επιστημονικές απόψεις
Το δεύτερο πάνελ της εκδήλωσης αποτελείτο από επιστήμονες που παρουσίασαν δεδομένα και θέσεις για προληπτικό σχεδιασμό, πράσινες υποδομές και έργα που θα θωρακίσουν την Αττική απέναντι στις αστικές πλημμύρες.
Ο αν. καθηγητής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και γραμματέας Τομέα Κλιματικής Αλλαγής του ΠΑΣΟΚ Μιχάλης Χάλαρης που συντόνισε το πάνελ εξήγησε ότι η απουσία σχεδίου μετατρέπει τον κίνδυνο σε συστημικό και την πρόληψη σε χαμένη ευκαιρία της δημόσιας πολιτικής. «Η Αττική δεν πλημμυρίζει από κακή τύχη, αλλά γιατί εδώ και δεκαετίες παράγουμε κίνδυνο, με πολεοδομία χωρίς υδρολογία, μπαζωμένα ρέματα, διευθετήσεις που μεταθέτουν το πρόβλημα παρακάτω, έργα που δεν “κουμπώνουν” στη λεκάνη απορροής, συντήρηση που υποτιμάται» δήλωσε μεταξύ άλλων.
«Τα Μεσόγεια απειλούν τον Υμηττό»
Ο καθηγητής του ΕΚΠΑ και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Ε.Ε. για την Κλιματική Αλλαγή Κώστας Καρτάλης προσδιόρισε ως τον μεγαλύτερο παράγοντα κινδύνου την «ευρεία, άτακτη και άναρχη πολεοδόμηση της Αττικής, όπου οι ελεύθεροι χώροι διαρκώς συρρικνώνονται», εκτιμώντας ότι «η συστηματική επέκταση των Μεσογείων συνιστά μια νέα απειλή για τον Υμηττό», για να προσθέσει: «Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια οφείλουν να λάβουν υπόψιν την κλιματική ανθεκτικότητα, χωρίς αυτά να εξαντλούνται, όπως συμβαίνει σήμερα, σε ένα διάγραμμα εξέλιξης της θερμοκρασίας τα τελευταία 20 χρόνια. Χρειάζεται η δημιουργία ενός ενιαίου Μητροπολιτικού σχεδιασμού».
Την εκτίμηση ότι «ως το 2040 η Αττική, θα γίνει πιο ξηρή, πιο θερμή, με εντονότερα και συχνότερα φαινόμενα ξηρασίας και πλημμυρών», εξέφρασε ο καθηγητής Οικολογίας και Γραμματέας Τομέα Περιβάλλοντος του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δημόπουλος. Έθεσε παράλληλα ως προτεραιότητα την εκπόνηση ενός χωρικού χάρτη παρεμβάσεων, καθώς στην Αττική υπάρχουν οι ορεινές λεκάνες απορροής (Πεντέλη, Πάρνηθα, Υμηττός) και τα ρέματα (Κηφισός, Ερασίνος, Ραφήνα, Μεγάλο Ρέμα, Πικροδάφνη), καταλήγοντας: «Χρειαζόμαστε ένα σύστημα περιβαλλοντικής και κλιματικής διακυβέρνησης, που διαπερνά ζητήματα κινδύνων και κρίσεων και επίτευξης του νέου παραγωγικού μοντέλου ανάπτυξης, χωρίς διάχυση ευθυνών».
Ο ομότιμος καθηγητής Πολεοδομίας Γιάννης Πολύζος, επισήμανε «απουσία στρατηγικού σχεδιασμού, αφού και το Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας είναι μόνο για ακαδημαϊκή χρήση», όπως ανέφερε, για να προσθέσει: «Χρειάζονται ανοιχτά ρέματα, ανοιχτές αδόμητες επιφάνειες, για μπορεί να περνά ο αέρας και να καταπολεμήσει τη θερμική αστική νησίδα». Πρότεινε εξάλλου τη δημιουργία «πράσινων» και «μπλε» διαδρομών, μεταξύ των ορεινών όγκων της Αττικής που θα δημιουργούν αέρια ρεύματα.
Η επίκουρη καθηγήτρια Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής Ελισάβετ Φελώνη ανέλυσε το φαινόμενο των αστικών πλημμυρών, υπογραμμίζοντας τη δομική ανεπάρκεια των υφιστάμενων δικτύων και την παγίδα των μεγάλων έργων. Σύμφωνα με την ίδια, «η σύγχρονη τάση βρίσκεται στα βιώσιμα συστήματα αστικής στράγγισης και λύσεις βασισμένες στη φύση», με παράδειγμα τις βιοκλιματικές αναπλάσεις, με ζώνες διήθησης, κήπους βροχής και διαπερατά υλικά, που μπορούν να μετατρέψουν την Αττική σε πόλη-«σφουγγάρι», όπως τόνισε, «παράλληλα με έναν κεντρικό σχεδιασμό για έργα ορεινής υδρονομίας, τα φράγματα ανάσχεσης και τα κορμοδέματα στα ορεινά του λεκανοπεδίου, ώστε να πρόκειται για μια πραγματικά ανθεκτική αστική ανάπλαση».
